Waman Tapara[1] icha Melgar pruwinsya (kastilla simipi: Provincia de Melgar) nisqaqa Piruw mama llaqtap Punu suyupi huk pruwinsyam. Uma llaqtanqa Ayawiri llaqtam.

Waman Tapara / Melgar pruwinsya
Melgar jisk'a suyu
Provincia de Melgar
Khunurana ri'i urqu, Santa Rusa distritu
Melgar pruwinsya Wallqanqa
Unancha
.
Mama llaqta Piruw
Rimaylla suti
Tinkurachina siwikuna 14°52′55″S 70°35′24″O
Uma llaqta Ayawiri
Suyu Punu suyu
Distritukuna 9
Simikuna qhichwa simi, kastilla simi
Runakuna 67 138 (inei 2017)
Runa ñit'inakuy 10.41 runa / km² ()
Hallka k'iti kanchar 6 446,85 km²
Hanaq kay - m
Kamasqa wata 25 ñiqin kantaray killapi 1901 watapi
Kuraka
(2019-2022)
Esteban Álvarez Ccasa
Karu rimay yupay
Pacha suyu UTC-5
Qhichwa simipi llika tiyanan
Kastilla simipi llika tiyanan www.ayaviriweb.com

Wiñay kawsay

llamk'apuy

Kamasqa 25 ñiqin kantaray killapi 1901 watapi, Eduardo López de Romaña Umalliqmi.

Kay pruwinsyaqa qillqaq Mariano Melgar Valdiviesomantam sutichasqa.

Allpa saywachi

llamk'apuy

Urqukuna

llamk'apuy
Suti  Hanaq kay (~)  Tiyakuynin
Charantaña rit'i urqu 5.200 m Nuñuwa distritu
Chimpulla 5.489 m Melgar pruwinsya, Santa Rusa distritu, Qusqu suyu, K'anas pruwinsya, Layu distritu
Hatun Sallqa rit'i urqu 5.200 m Nuñuwa distritu
Jarupata rit'i urqu 5.432 m Nuñuwa distritu
Khunurana (Raya walla) +5.200 m Santa Rusa distritu
Khunurana (Willkanuta walla) 5.550 m Kallawaya pruwinsya, Qurani distritu, Melgar pruwinsya, Nuñuwa distritu
Kunka rit'i urqu +5.200 m Melgar pruwinsya, Santa Rusa distritu, Qusqu suyu, K'anas pruwinsya, Layu distritu
K'anta Q'asa 5.300 m Nuñuwa distritu
Lawaña rit'i urqu 5.300 m Nuñuwa distritu
Muskaya 5.400 m Melgar pruwinsya, Nuñuwa distritu, Qusqu suyu, K'anas pruwinsya, Layu distritu, Qanchi pruwinsya, Marankani distritu
Pumanuta rit'i urqu 5.516 m Nuñuwa distritu
Qillma rit'i urqu 5.448 m Nuñuwa distritu
Qinamari rit'i urqu 5.200 m Anta Uta distritu
Sach'apata rit'i urqu 5.432 m Nuñuwa distritu
Sapunuta rit'i urqu 5.200 m Nuñuwa distritu
Santa Juana +5.200 m Nuñuwa distritu, Santa Rusa distritu
Tula Llipiña rit'i urqu 5.200 m Nuñuwa distritu
Yana Quchilla 5.443 m Melgar pruwinsya, Santa Rusa distritu (saywa: Punu / Qusqu); Willkanuta walla / Raya walla

Yurakuna

llamk'apuy
 
Yarita Azorella yareta

Hampi yurakuna:

 
Uchuq'aspa icha q'illu t'ika (Calendula officinalis), huk hampi yura

Uywakuna

llamk'apuy

Ururillu quchapiqa kanmi kay pisqukuna:[2]

Hukkunapas Melgar pruwinsyapi:

Pisqukuna:

Yaku pisqukuna:

 
ch'uwankira Plegades ridgwayi

Allpa yaku kawsaqkuna:

Ñuñuqkuna:

Suchuqkuna:

Challwakuna:

Pulitika rakiy

llamk'apuy

Isqun distritunmi kan.

Distritu Runakuna (2007)[3] Uma llaqta Kuraka Ubigeo
Anta Uta 4.993 Anta Uta Ignacio Edgar Chura Mendoza 210802
Ayawiri 22.667 Ayawiri Bernardo Natividad Meza Alvarez 210801
Kupi 2.572 Kupi Yudel Rene Mamani Cervantes 210803
Llalli 3.907 Llalli Leon Vilca Gamarra 210804
Maqari 7,971 Maqari Simon Amador Mamani Chañi 210805
Nuñuwa 11.121 Nuñuwa Atilio Rodo Huaman Tapara 210806
Umachiri 4.104 Umachiri N 210809
Ururillu 10.457 Ururillu Juan Rene Quispe Chunga 210807
Santa Rusa 6.943 Santa Rusa Filiberto Tacca Navarro 210808

Simikuna

llamk'apuy
Distritu Kastilla simita rimaqkuna /1 % Indihina simita rimaqkuna /1, /2 %
Antauta 1,328 29.7 3,137 70.2
Ayawiri 10,684 51.9 9,876 48.0
Kupi 252 11.1 2,018 88.8
Llalli 663 18.7 2,884 81.3
Maqari 1,047 14.7 6,063 85.2
Nuñuwa 1,548 15.7 8,284 84.1
Umachiri 1,144 31.0 2,538 68.9
Ururillu 1,036 11.1 8,247 88.8
Santa Rusa 1,238 20.2 4,882 79.7
Llapan 18,940 28.3 47,929 71.6

/1 Rimaqkuna: 5 / 5+ wata /2 Indihina simi: qhichwa simi, aymara simi, ashaninka simi icha huk indihina simi (mana hawa simi) Pukyu:[4]

Raymikuna

llamk'apuy
 
Pukllay, Maqari

Pruwinsyapi paqarisqa

llamk'apuy

Kaypipas qhaway

llamk'apuy
 
Mariano Melgar

Willay pukyukuna

llamk'apuy
  1. Jaime Núñez Huahuasoncco: Fin de las haciendas y el surgimiento del movimiento quechua en Melgar. Los Andes, 1 de noviembre de 2009
  2. Sallqa uywakuna, Punu pdf (kastilla simi), r. 13: Ururillu qucha, Melgar
  3. www.inei.gob.pe
  4. www.inei.gob.pe/ (2007)

Hawa t’inkikuna

llamk'apuy
  Punu suyu  
Uma llaqta: Punu
Pruwinsyakuna: AsankaruChukuwituKallawayaLampaMelgarMuhuPunuPutinaQullawSan RománSandiaWankaniYunkuyu
Amachasqa sallqa suyukuna: Aymara-Lupaka risirwa suyuBahuaja-Sonene mamallaqta parkiTitiqaqa mama llaqta risirwa
Urqukuna: AchasiriAllin QhapaqAllqachayaAnaniyaAriqumaAwsanqati (Punu)BalansaniChakiriyuqChapiChawpi UrquChichi QhapaqChimpullaChulumpiriniCh'uxña QutaHatun PastuIkinituJichuqulluJisk'a LarqankuJorge ChávezKalihunKallihunKarupataKawalluniKhunurana (Raya walla)KunakunkaKhunurana (Willkanuta walla)LarqankuLusujuchaLluqisaMinapunta Muru MuruniMuskayaPalumaniPumanutaPumaqulluniQillmaQillqaQillwaqutarit'iQinamariQurwariQuyllur PuñunaQ'iruniRit'i UrmasqaRit'ipataSalluyuSan AndrésSan BraulioSan CarlosSan LuisSanta JuanaSurapataWanakuniWaykiraWaynaqhapaqWila KunkaWilaquta (Kallawaya)Wilaquta (Sandia)Wira ApachitaWisk'achani rit'i urquWisk'achani urquYana QuchillaYanawaraYuraq UnuÑakariya; Wallakuna: Apulupampa wallaKallawaya wallaRaya wallaWillkanuta walla
Quchakuna: Ananta quchaArapa quchaAriquma quchaChakas quchaChakchura quchaChunkara quchaJanq'uquta (Punu)Kukaña quchaLagunillas quchaLurisqutaPukaquchaQ'umir umiña quchaSaraquchaSaqa quchaSuch'i quchaSuyt'uqucha (Lampa)Suyt'uqucha (Melgar)Titiqaqa quchaUmayu quchaUrurillu quchaWiluyuq quchaWiñaymarka qucha
Mayukuna: Ayapata mayuAqhuyani mayuHeath mayuHuchusuma mayuIllawi mayuInampari mayuLampa mayuMakusani mayuPukara mayuQuwata mayuRamis mayuSuch'i mayuTampupata mayuWanqani mayu
Wat'akuna: AmantaniChilataChirita 1Chirita 2IntikaIstiwisLutiPatawataQawana wat'aQipataSikayaSutu wat'aSuwasi wat'aTikunataTitiqaqa wat'aUstutiYuspiki: Yaqa wat'akuna: Chukuwitu yaqa wat'aKapachika yaqa wat'aQupaqhawana yaqa wat'aWat'a yaqa wat'aWat'asani yaqa wat'a
Mawk'a llaqtakuna: Jisk'airumuquKalasayaKutimpuPukaraSillustani
Runa llaqtakuna: AymaraQhichwa
Punu suyupi rimaykuna: aymara simikastilla simiqhichwa simi
  Suyukuna (Piruw)  
Amarumayu · Anqash · Apurimaq · Ariqipa · Ayakuchu · Ika · Kashamarka · Lampalliqi · Lima · Luritu · Mayutata · Muqiwa · Pasqu · Piwra · Punu · Qispi Kay · Qusqu · San Martín · Sunin · Taqna · Tumpis · Ukayali · Wankawillka · Wanuku
"https://qu.wikipedia.org/w/index.php?title=Melgar_pruwinsya&oldid=674725" p'anqamanta chaskisqa (Wikipedia, Qhichwa / Quechua)